Home > Praktisch > Gezondheid en hoogteziekte

Gezondheid in Peru

Wanneer je een reis maakt naar een ander land is het erg belangrijk om je goed te verdiepen in de gezondheidsvoorschriften van de bestemming en goed voorbereid op reis te gaan. Op deze manier kom je niet voor verassingen te staan en kan je voor vertrek, terplaatse, maar ook bij thuiskomt de juiste maatregelen nemen.

Riksjaonline heeft zich zoveel mogelijk ingespannen om de accuraatheid van onderstaande gegevens over gezondheid te waarborgen. De tekst is nagelezen en gecorrigeerd door het LUMC in Leiden. Wij raden echter aan altijd zelf contact op te nemen met een medische instantie. Zij hebben verstand van zaken over de laatste informatie en wat voor jou persoonlijk van toepassing is.

Algemeen

Voor vertrek naar Peru is het verstandig contact op te nemen met een medische instantie zoals GGD of een tropendokter. Mocht je hiervoor niet meer in de gelegenheid zijn dan zou je eventueel op Schiphol nog langs de KLM Travel Clinic of de Medische Dienst kunnen gaan voor informatie. Mocht je in het bezit zijn van een vaccinatieboekje, neem deze dan altijd mee op reis. Voor Peru zijn een aantal vaccins noodzakelijk en een aantal aan te raden. Bij voorkeur regel je je vaccins ruim van tevoren. Hierbij is het belangrijk dat de instantie waartoe je je wendt aangesloten is bij het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (www.lcr.nl). Deze organisatie zorgt dat de aangesloten instellingen up-to-date zijn op het gebied van vaccinaties en ziektepreventie voor de tropen en malariagebieden. Aangesloten instanties zijn ondere andere het LUMC in Leiden, telefoonnummer 071-5263636. Zij geven informatie en maken afspraken voor de vaccinatiepoli's. De Travel Clinic te Rotterdam (0900-5034090) en het AMC in Amsterdam (0900-9584) bieden tevens goede informatie. De prijzen voor vaccinaties kunnen uiteenlopen en worden soms (gedeeltelijk) vergoedt door je verzekering. Handige sites: www.tropenzorg.nl en www.tripprep.com

Malaria

Malaria komt voor in Peru, maar boven de 2000 meter en in de grote steden is er geen besmettingsgevaar. In het Amazonegebied daarentegen kan de malariamug wel voorkomen. Gewone muggen zijn er altijd en daarom is het belangrijk voorzorgsmaatregelen te nemen als je naar de jungle of merengebied gaat. Bij zonsopgang en -ondergang is de mug het meest actief. Bedek armen, benen en voeten goed en gebruik een muggenmiddel waar een hoog percentage DEET in zit. Verblijf je in de jungle in open of houten lodges of kleihutten dan is het gebruik van een klamboe aan te raden. Vaak worden deze door de accomodatie geboden maar je kan klamboes die geïmpregneerd zijn met een muskietendodend middel ook kopen in Nederland. Neem voor de zekerheid iets mee om de klamboe mee op te hangen, zoals een touw of schroefhaak.

Neem contact op met een van bovenstaande organisaties om up-to-date-informatie te ontvangen over het (malaria)gebied dat je gaat bezoeken. Neem bij koorts of griepachtige verschijnselen tijdens of na je verblijf (in een malariagebied) altijd direct contact op met een arts.

Vaccinaties

Een DTP-vaccinatie en bescherming tegen Hepatitis A wordt aanbevolen. DTP hebben de meeste mensen in hun jeugd al gehad. Na een herhalingsprik ben je weer een lange tijd beschermd. De reguliere Hepatitus A injectie heeft een beperkte werkingsduur, dus het is zaak deze kort voor vertrek te plannen. Als je frequent of voor langere tijd naar landen gaat waar Hepatitus A voorkomt dan is het te overwegen om injecties voor langere termijn te nemen, zoals Havrix. Houd er wel rekening mee dat dit dure vaccins zijn en dat je na 6 maanden een herhaalprik nodig hebt.

Gele koorts vaccinatie wordt aanbevolen. De prik moet minstens tien dagen voor vertrek verkregen worden. Wanneer je met een Braziliaanse luchtvaartmaatschappij vliegt, is deze vaccinatie verplicht. Je maakt namelijk altijd een tussenlanding in Sao Paulo of Rio de Janeiro. Omdat voor heel Brazilië een gele koorts vaccinatie wél verplicht is, moet je bij inchecken in Peru aantonen dat je deze vaccinatie hebt. Je hebt dus je gele vaccinatieboekje nodig tijdens je reis!

Andere voorkomende ziektes

Hondsdolheid:
In Peru zijn er veel straathonden, met name in achterbuurten. Hierdoor is de kans om gebeten te worden aanwezig. Aangezien rabies nog regelmatig geconstateerd wordt, is het verstandig je na een beet gelijk na te laten kijken in een kliniek, bijvoorbeeld Clinica del Sur.
Buiktyphus
Inenting wordt alleen aangeraden als je voor 3 maanden of langer naar Zuid Amerika gaat.
Dengue
Dit is een ziekte die wordt overgedragen door muggen en waarvoor dezelfde voorzorgsmaatregelen gelden als voor malaria. Voor meer informatie over deze ziekte en de stand van zaken van eventuele epidemieën kun je het best op de bovengenoemde LCR-website kijken of een medisch instituut raadplegen. Voor Dengue bestaat geen vaccin.

Medicijnen

Als je medicijnen gebruikt, neem dan een bijsluiter mee. Op deze manier kan je altijd aantonen dat het om medicijnen het gaat en welke medicijnen het zijn. Zo voorkom je eventuele misverstanden. Gebruik je een medicijn veel, neem dan voor de zekerheid een extra hoeveeldheid mee. Zodoende hoef je terplaatse niet op zoek te gaan in de locale farmacias. Vraag je dokter om een Engels geschreven brief over je medicijngebruik. Gebruik je naalden voor injecties, neem dan een extra setje mee. Denk ook hierbij aan een Engelse doktersverklaring. Heb je een bril of draag je lenzen, neem dan de opticienbeschrijving mee of een extra bril of extra paar lenzen en lenzenvloeistof.

Gezondheid als je in Peru bent

Naast het in acht nemen van de op jouw situatie afgestemde vaccinaties en ervoor zorgen zo gezond mogelijk te zijn voordat je weggaat, is het natuurlijk ter plekke belangrijk om te voorkomen dat je ziek wordt. Wees ter plekke zeer alert: als je twijfelt over wat je hebt, raadpleeg ter plekke een arts.
Jet lag is een ontregeling van je "biologisch klok", o.a. het ritme van slapen en wakker zijn, dat veroorzaakt wordt door het vliegen over meer dan drie tijdszones. De eerste dagen na de vlucht moet je lichaam wennen aan het nieuwe bioritme waardoor je moe en suf kunt zijn.
Tips ter beperking van de jet lag: Het is geen gek idee om in het vliegtuig weinig koffie en alcohol te drinken maar des te meer water. Na aankomst kun je verder het beste de eerste twee à drie dagen niet te veel van jezelf vergen. Verder is het handig je zo snel mogelijk je aan te passen aan de lokale tijd en het nieuwe slaapritme; wat wij meestal doen is na aankomst een uurtje te slapen maar daarna wakker te blijven tot (kinder)bedtijd.

Diarree

wat kan je er tegen doen?

Verandering van ritme, klimaat en voedsel (vooral pittig eten) kunnen je darmen op hol doen slaan. Zo lang dit alleen gaat om dunne ontlasting zonder bijverschijnselen kun je het beste gewoon rustig aan doen en zorgen dat je voldoende drinkt. Je kunt eventueel wat ORS (Oral Rehydration Salts) innemen om te zorgen dat je niet uitdroogt, dit is extra belangrijk voor kinderen en oudere vakantiegangers. Als je echt moet reizen kun je nog loperamide innemen. Dit legt de peristaltiek (knijpwerking) van de darmen lam zodat het lijkt alsof de diarree over is. Gebruik dit alleen als je niet vaak naar de wc kunt, zoals wanneer je moet reizen. Mocht de diarree langer dan twee dagen aanhouden, of heb je bijverschijnselen als koorts, bloed in de ontlasting of andere zaken, neem dan contact op met een arts. Via een laboratoriumtest kan er gekeken worden wat er aan de hand is. Het is wel zo dat men in Peru eerder geneigd is tot het geven van antibiotica dan in Nederland. Je komt zo meestal wel van je acute kwaal af maar het kan wel andere spijsverteringsmoeilijkheden opleveren doordat je darmflora van slag is. Ter ondersteuning van je darmen kun je bijvoorbeeld Acidophilus-capsules slikken om je maag wat tot rust te laten komen (eventueel mee te nemen uit Nederland). Denk er wel aan dat alcohol vaak zeer slecht combineert met antibiotica en dat bij antibioticagebruik de anticonceptiepil een verminderde werking heeft!

Om het te voorkomen

Drink alleen water en dranken uit een afgesloten/gesealde fles of uit blik of dranken die gekookt zijn zoals thee of koffie. IJs (van water) is het best te vertrouwen wanneer het ronde bolletjes zijn met gaten erin. Fruitsap is alleen veilig als er geen water is toegevoegd. Voedsel, vooral vlees en vis, moet goed gekookt, gestoofd of doorbakken zijn. Westerse salades die bij salad bars in dure hotels gebruikelijk zijn, zijn in dit licht over het algemeen af te raden. Hamburgers zijn (eigen ervaring) over het algemeen eerder onveilig dan gewoon vlees zoals de lokale bevolking dat eet. In Peru/Bolivia is het niet altijd veilig om aan straatstalletjes te eten. Eet vooral daar waar het druk is: de omloopsnelheid waarmee het voedsel wordt geproduceerd en opgegeten is dan hoog, wat de hygiëne ten goede komt. Ook restaurants waarbij je goed kan zien hoe schoon het is, zijn aan te raden. Wat betreft eetstalletjes is het verstandig later op de dag geen vlees meer te eten, dat vlees heeft soms al de hele dag ongekoeld gelegen. Een probaat huismiddel ter voorkoming van diarree is het drinken van cola en bouillon (niet perse tegelijkertijd). Cola is bijna overal te koop en bouillon en een spiraalkoker kun je meenemen uit Nederland.

Andere tips

huidverzorging

Neem wondjes in de tropen serieus: houd ze in de gaten en doe er iets des-infecterends op en eventueel voor overdag een pleister. Krab muggenbulten niet open. Zorg altijd een hoge factor zonnebrandcreme op te smeren op de blootstaande huid, ook in het regenseizoen. De zon is superkrachtig rond de evenaar en hoog in de bergen, ook als er bewolking is. Draag geen felgekleurde of zwarte kleding en geen sterke parfum, deo of aftershave om stekende insecten op afstand te houden (zorg dat je niet te veel op een bloem lijkt). Als je gevoelig bent voor huidirritatie is het het best om katoenen of linnen kleding te dragen, dat broeit niet snel. Je kunt eventueel jezelf na het ochtendtoilet inpoederen ter voorkoming van broeien (prickly heat). Was of desinfecteer je handen na toiletbezoek en bijt liever geen nagels.
Muts voor de warmte maar ook tegen felle zon

zonnesteek

Voorkom een zonnesteek door een hoofddeksel en eventueel een zonnebril te dragen. Zorg altijd een fles water bij je te hebben, zeker als je de natuur in gaat en niet snel aan drinkwater kunt komen. Vermoed je een zonnesteek (word je licht in het hoofd of krijg je hoofdpijn): drink wat, ga lekker in de schaduw zitten en blijf daar als het mogelijk is.

Hoogteziekte

Als je vanuit Nederland met het vliegtuig vertrekt en landt op hoogtes boven de 2500 meter, zoals in Cusco of La Paz, krijgt je lichaam geen tijd om zich aan de ijle lucht aan te passen.
In eerste instantie merk je alleen dat je sneller gaat ademen, maar de ochtend na aankomst is de kans groot dat je opstaat met barstende hoofdpijn en een misselijk gevoel. Hoogteziekte ofwel 'soroche', is geen leuk begin van je vakantie en je moet er op een reis naar Peru of Bolivia serieus rekening mee houden. We raden aan niet rechtstreeks naar de Andes te vliegen maar een route via lager gelegen gebieden te nemen.

Zo zie je bijvoorbeeld in onze programma's steeds routes vanuit Lima eerst naar Arequipa op 2300 meter, of vanuit Santa Cruz in Bolivia eerst naar Samaipata op 1750 meter. Je bouwt dan langzaam op en geeft je lichaam meer tijd om te wennen. De reizen zoals wij die samenstellen houden altijd rekening met de hoogte.

Wat is hoogteziekte?

Hoogteziekte (ofwel Soroche)wordt veroorzaakt door tekort aan zuurstof in het lichaam. Klachten in oplopende vorm van ernst zijn: hoofdpijn, slapeloosheid, gebrek aan eetlust, misselijkheid, duizeligheid, hoofdpijn die niet op pijnstillers reageert, ernstige vermoeidheid, minder plassen, braken en traagheid. De eerste paar dagen speelt het grootste deel van de aanpassing zich af op de hoogte waarop je bent. Na gemiddeld een week tot tien dagen is het aanpassingsproces grotendeels afgerond. De kans op hoogteziekte wordt vooral bepaald door drie factoren:

1. De snelheid van stijgen. Bij een stijging van minder dan 300 m op een dag komt hoogteziekte vrijwel niet voor. Bij stijgsnelheden daarboven wordt de kans groter naarmate men op een dag sneller stijgt, wanneer je intussen al op 2500 meter of hoger bent aangeland.
2. De slaaphoogte. Wanneer je op 1 dag sterk stijgt, bijvoorbeeld meer dan 1000 meter, en je daalt dezelfde dag weer af, dan krijg je geen hoogteziekte. Het duurt meestal ongeveer 6 tot 12 uur voordat de klachten ontstaan, dus als je dan weer beneden bent, word je niet ziek. Als je hoger slaapt, vooral na een stijging van meer dan 600 meter binnen een dag, kan dat wel het geval zijn. Tussen 2500 en 3500 meter worden gemiddeld 25% van de klimmers meestal licht en kortdurend ziek, tussen 3500 en 5500 meter 65% met ook ernstige vormen, en daarboven vrijwel iedereen.
3. Aanleg. Sommige mensen zijn zeer gevoelig voor hoogteziekte. Er zijn helaas geen goede betaalbare testen vooraf om dat te bepalen, je merkt het pas als het zover is. Als je eenmaal hoogteziek bent geworden is de kans dat je het een volgende keer opnieuw krijgt groter.
Rode wangen door de hoogte

Hoogteziekte bij ouderen en kinderen

Kinderen die nog niet in staat zijn om zelf betrouwbaar hun klachten te uiten moet men niet meenemen naar hoogten boven 2500 meter. Dat geldt dus ook voor baby's in een draagzak! Kinderen zijn waarschijnlijk niet gevoeliger voor hoogteziekte, maar zijn minder goed in staat eventuele klachten te verwoorden. Verblijf op hoogte zonder klimactiviteiten of andere fysiek zware inspanningen (zoals op onze reizen) is voor een gezonde zwangere zonder eerdere gecompliceerde zwangerschappen waarschijnlijk geen probleem, zeker niet als het verblijf niet langer dan enige weken duurt.
Ouderen zijn niet gevoeliger voor hoogteziekte. Natuurlijk komen op oudere leeftijd meer ziektes voor, dus het is altijd raadzaam voor reizigers boven de 60 jaar tevoren een arts te raadplegen.

Hoogteziekte genezen: afdalen!

Bij lichte klachten (hoofdpijn die redelijk op pijnstillers reageert) kun je volstaan met rust en een dagje niet reizen naar een hoger gelegen streek. In Peru en Bolivia wordt van de bladeren van coca-struiken thee getrokken. Deze thee verlicht de hoofdpijn en is overal te krijgen. De plant vormt een grondstof voor talloze medicijnen uit de traditionele geneeskunde. Je hoeft niet bang te zijn 'verdovende middelen' tot je te nemen of 'verslaafd te raken'. Als je je niet lekker voelt, moet je er, ook als je twijfelt, van uitgaan dat je hoogteziek bent. Zorg dan dat je afdaalt naar een lager gelegen gebied en doe het rustig aan. Voel je je echt ziek, raadpleeg dan gelijk een arts, hoogteziekte kan levensbedreigend zijn.
Coca thee

Hoogteziekte voorkomen

Hoewel het zeker is dat er wat betreft het risico om hoogteziekte te krijgen grote verschillen in aanleg tussen personen bestaan, zijn er geen gangbare medische technieken om het risico voor jou persoonlijk van tevoren te bepalen. Gelukkig kan hoogteziekte meestal worden voorkómen door het treffen van een aantal eenvoudige voorzorgsmaatregelen:
Een goede conditie is altijd fijn, maar beschermt niet tegen hoogteziekte! De ervaring leert dat mensen met een goede conditie de neiging hebben te snel naar grote hoogten te klimmen, waardoor zij juist een groter risico op hoogteziekte lopen. Ook zware inspanning zelf kan het risico op hoogteziekte vergroten, dus ook al laat je conditie het toe, na een flinke stijging kun je beter ook eerst wat rust nemen!

Naarmate je hoger stijgt, wordt de eetlust minder bij vrijwel iedereen. Toch moet je, tegen heug en meug, voldoende eten om op krachten te blijven. Een dieet dat ruim koolhydraten (brood, pasta, rijst etc) bevat is beter dan een eiwitrijk of vetrijk dieet, hoewel dat laatste meer calorieën bevat. Vet verteert bovendien minder snel, zodat je bij inspanning sneller last van misselijkheid zult hebben. Het is beter om enkele uren voor een stevige klim geen of beperkt vast voedsel te eten omdat je spieren het bloed dan nodig hebben. Vezelrijk voedsel is evenmin goed bij zware lichamelijke inspanningen omdat vezels voor een bulk zorgen in je darmen en dat kan tot misselijkheid leiden.


Terug naar het
 Peru 
bouwstenen overzicht


Peru online, een reissite van Riksja Travel Volg Riksja Travel op Facebook Volg Riksja Travel op Twitter   Laat je inspireren door onze manier van reizen.