Gezondheid in Peru en Bolivia (hoogteziekte)

Wanneer je een reis maakt naar een ander land is het erg belangrijk om je goed te verdiepen in de gezondheidsvoorschriften van de bestemming en goed voorbereid op reis te gaan. Op deze manier kom je niet voor verassingen te staan en kan je voor vertrek, terplaatse, maar ook bij thuiskomt de juiste maatregelen nemen.

Peru online heeft zich zoveel mogelijk ingespannen om de accuraatheid van onderstaande gegevens over gezondheid te waarborgen. De tekst is ondermeer nagelezen en gecorrigeerd door het LUMC in Leiden. Wij raden aan altijd ook zelf in contact te treden met een medische instantie met verstand van tropenzaken om de laatste stand van zaken te vernemen.
Voordat je vertrekt kun je al een aantal voorzorgsmaatregelen treffen. Vervolgens belichten we wat je ter plekke kunt doen om gezond te blijven (bijvoorbeeld waar je op moet letten bij hoogteziekte) en tenslotte geven we aandacht aan zaken waarop je bij thuiskomst moet letten.

Gezondheidsmaatregelen voor vertrek

Gezondheid ter plekke (hoogteziekte)

Gezondheid na thuiskomst

Gezondheid voor vertrek

Als je medicijnen gebruikt, neem dan een bijsluiter mee, zodat er geen twijfel over kan bestaan dat je geen drugsgebruiker bent en zorg een extra voorraadje mee te nemen zodat je je niet gek hoeft te zoeken in Peruaanse apotheken mocht je iets kwijtraken. Neem een Engelse brief van je arts mee over dit medicijngebruik. Heb je een bril of draag je lenzen, neem dan de opticienbeschrijving mee of een extra bril of extra paar lenzen.

Voor vertrek naar Peru en/of Bolivia is het verstandig contact op te nemen met een medische instantie zoals GGD of een tropendokter. Mocht je hiervoor niet meer in de gelegenheid zijn dan zou je eventueel op Schiphol nog langs de KLM Travel Clinic of de Medische Dienst kunnen gaan voor informatie. Mocht je in het bezit zijn van een vaccinatieboekje, neem deze dan altijd mee op reis. Voor Peru en Bolivia zijn een aantal vaccins noodzakelijk en een aantal aan te raden. Bij voorkeur regel je je vaccins ruim van tevoren.
Hierbij is het belangrijk dat de instantie waartoe je je wendt aangesloten is bij het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (www.lcr.nl). Deze organisatie zorgt dat de aangesloten instellingen up-to-date zijn op het gebied van vaccinaties en ziektepreventie voor de tropen en malariagebieden. Aangesloten instanties zijn ondere andere het LUMC in Leiden, telefoonnummer 071-5263636. Zij geven informatie en maken afspraken voor de vaccinatiepoli's. De Travel Clinic te Rotterdam (bandje met info: 0900-5034090) en het AMC in Amsterdam (bandje met info over allerlei landen: 0900-9584) bieden tevens goede informatie. Verder kun je bij Inside Travel News (030-6912752) een gratis informatiepakketje aanvragen. De prijzen voor vaccinaties kunnen uiteenlopen en worden soms (gedeeltelijk) vergoedt door je verzekering. Handige sites: www.tropenzorg.nl en www.tripprep.com

Vaccinaties

Voor een bezoek aan Peru en Bolivia zijn inentingen niet verplicht. Het wordt wel aanbevolen maatregelen te nemen tegen DTP, Gele koorts en Hepatitus A.
 
DTP (tegen difterie, tetanus, polio) hebben de meeste mensen in hun jeugd al gehad. Na een herhalingsprik ben je weer een lange tijd beschermd.
Een Hepatitus A injectie heeft een beperkte werkingsduur, dus het is zaak deze kort voor vertrek te plannen. Als je frequent of voor langere tijd naar landen gaat waar Hepatitus A voorkomt dan is het te overwegen om injecties voor langere termijn te nemen, zoals Havrix.
De Gele koorts prik moet minstens tien dagen voor vertrek verkregen worden. Wanneer je met een Braziliaanse luchtvaartmaatschappij vliegt, is deze vaccinatie verplicht. Je maakt namelijk altijd een tussenlanding in Sao Paulo of Rio de Janeiro en voor heel Brazilië is een gele koorts vaccinatie verplicht. Bij het inchecken in Peru of Bolivia moet je aantonen dat je deze vaccinatie hebt. Neem je vaccinatieboekje dus altijd mee!

Andere voorkomende ziektes in Peru en Bolivia

Hondsdolheid:
In Peru en Bolivia zijn er veel straathonden, met name in achterbuurten. Hierdoor is de kans om gebeten te worden aanwezig. Aangezien rabies nog regelmatig geconstateerd wordt, is het verstandig je na een beet gelijk na te laten kijken in een kliniek, bijvoorbeeld Clinica del Sur.
Buiktyphus:
Inenting wordt alleen aangeraden als je voor 3 maanden of langer naar Zuid Amerika gaat.
Dengue:
Dit is een ziekte die wordt overgedragen door muggen en waarvoor dezelfde voorzorgsmaatregelen gelden als voor malaria. Voor meer informatie over deze ziekte en de stand van zaken van eventuele epidemieën kun je het best op de bovengenoemde LCR-website kijken of een medisch instituut raadplegen. Voor Dengue bestaat geen vaccin. Je dient je goed te beschermen tegen muggenbeten.

Gezondheid ter plaatse

Hoogteziekte

Als je vanuit Nederland met het vliegtuig vertrekt en landt op hoogtes boven de 2500 meter, zoals in Cusco of La Paz. Je lichaam heeft dan vaak moeite zich aan de ijle lucht aan te passen. Je hebt dan ook kans op hoogteziekte.We raden aan niet rechtstreeks naar de Andes te vliegen maar een route via lager gelegen gebieden te nemen. Bij de reizen zoals wij die samenstellen houden altijd rekening met de hoogte. Zo zie je bijvoorbeeld in onze programma's steeds routes vanuit Lima eerst naar Arequipa op 2300 meter, of vanuit Santa Cruz in Bolivia eerst naar Samaipata op 1750 meter. Je bouwt dan langzaam op en geeft je lichaam meer tijd om te wennen.

Hoogteziekte wordt veroorzaakt door tekort aan zuurstof in het lichaam. Klachten in oplopende vorm van ernst zijn: hoofdpijn, slapeloosheid, gebrek aan eetlust, misselijkheid, duizeligheid, hoofdpijn die niet op pijnstillers reageert, ernstige vermoeidheid, minder plassen, braken en traagheid. 
Bij lichte klachten (hoofdpijn die redelijk op pijnstillers reageert) kun je volstaan met rust en een dagje niet reizen naar een hoger gelegen streek. Wij weten uit ervaring waar het handig is nog een dagje extra te verblijven en hebben hier in je reisschema al zo goed mogelijk rekening mee gehouden. Als je je niet lekker voelt, moet je er, ook als je twijfelt, van uitgaan dat je hoogteziek bent. Zorg dan dat je afdaalt naar een lager gelegen gebied en doe het rustig aan. Voel je je echt ziek, raadpleeg dan gelijk een arts, hoogteziekte kan levensbedreigend zijn.

Het risico op het krijgen van hoogteziekte is persoonsafhankelijk. Er zijn helaas geen goede betaalbare testen vooraf om dat te bepalen; je merkt het pas als het zover is. Als je eenmaal hoogteziek bent geworden is de kans dat je het een volgende keer opnieuw krijgt groter. Verblijf op hoogte zonder klimactiviteiten of andere fysiek zware inspanningen (zoals op onze reizen) is voor een gezonde zwangere zonder eerdere gecompliceerde zwangerschappen waarschijnlijk geen probleem, zeker niet als het verblijf niet langer dan enige weken duurt. Reizigers boven de 60 jaar zijn niet gevoeliger voor hoogteziekte.
Rode wangen door de hoogte
Coca thee
 Gelukkig kan hoogteziekte meestal worden voorkómen door het treffen van een aantal eenvoudige voorzorgsmaatregelen:

• Zware inspanning zelf kan het risico op hoogteziekte vergroten, dus ook al laat je  conditie het toe, na een flinke stijging kun je beter ook eerst wat rust nemen!
• Naarmate je hoger stijgt, wordt de eetlust minder bij vrijwel iedereen. Toch moet je, soms tegen heug en meug, voldoende eten om op krachten te blijven. Een dieet dat ruim koolhydraten (brood, pasta, rijst etc) bevat is beter dan een eiwitrijk of vetrijk dieet, hoewel dat laatste meer calorieën bevat. Vet verteert bovendien minder snel, zodat je bij inspanning sneller last van misselijkheid zult hebben. Het is beter om enkele uren voor een stevige klim geen of beperkt vast voedsel te eten omdat je spieren het bloed dan nodig hebben. Vezelrijk voedsel is evenmin goed bij zware lichamelijke inspanningen omdat vezels voor een bulk zorgen in je darmen en dat kan tot misselijkheid leiden.
• Vermijd het drinken van alcohol op grote hoogte en drink minimaal drie liter water per dag. Zo voorkom je uitdroging.
• In Peru en Bolivia wordt van de bladeren van coca-struiken thee getrokken. Deze thee verlicht de hoofdpijn en is overal te krijgen. De plant vormt een grondstof voor talloze medicijnen uit de traditionele geneeskunde. Je hoeft niet bang te zijn 'verdovende middelen' tot je te nemen of 'verslaafd te raken'.

Malaria

Malaria komt voor in Peru en Bolivia, maar boven de 2000 meter en in de grote steden is er geen besmettingsgevaar. In het Amazonegebied daarentegen kan de malariamug wel voorkomen. Gewone muggen zijn er altijd en daarom is het belangrijk voorzorgsmaatregelen te nemen als je naar de jungle of merengebied gaat. Bij zonsopgang en -ondergang is de mug het meest actief. Bedek armen, benen en voeten goed en gebruik een muggenmiddel waar een hoog percentage DEET in zit. Verblijf je in de jungle in open of houten lodges of kleihutten dan is het gebruik van een klamboe aan te raden. Vaak worden deze door de accomodatie geboden maar je kan klamboes die geïmpregneerd zijn met een muskietendodend middel ook kopen in Nederland. Neem voor de zekerheid iets mee om de klamboe mee op te hangen, zoals een touw of schroefhaak.

Neem contact op met een van bovenstaande organisaties om up-to-date-informatie te ontvangen over het (malaria)gebied dat je gaat bezoeken. Neem bij koorts of griepachtige verschijnselen tijdens of na je verblijf (in een malariagebied) altijd direct contact op met een arts.

Diarree

Verandering van ritme, klimaat en voedsel (vooral pittig eten) kunnen je darmen op hol doen slaan. Zo lang dit alleen gaat om dunne ontlasting zonder bijverschijnselen kun je het beste gewoon rustig aan doen en zorgen genoeg drinken binnen te krijgen. Je kunt eventueel wat ORS (Oral Rehydration Salts) innemen in water opgelost om te zorgen dat je niet uitdroogt, dit is extra belangrijk voor kinderen en oudere vakantiegangers. Als je echt moet reizen kun je nog loperamide innemen. Dit spul legt de peristaltiek (knijpwerking) van de darmen lam zodat het lijkt alsof de diarree over is. Gebruik dit alleen als je niet vaak naar de wc kunt, zoals wanneer je moet reizen. Mocht de diarree langer dan twee dagen aanhouden, of er zijn bijverschijnselen als koorts, bloed in de ontlasting of andere zaken, neem dan contact op met een arts, dan kan via een laboratoriumtest gekeken worden wat er aan de hand is. Gelukkig zijn de medische voorzieningen in Peru over het algemeen zeer goed. Het is wel zo dat men eerder geneigd is tot het geven van antibiotica dan in Nederland. Je komt zo meestal wel van je acute kwaal af maar kan wel andere spijsverteringsmoeilijkheden opleveren doordat al je darmflora is vernietigd.

Om diarree te voorkomen

Drink alleen water en dranken uit een afgesloten/gesealde fles of uit blik of dranken die gekookt zijn zoals thee of koffie. IJs (van water) is het best te vertrouwen wanneer het ronde bolletjes zijn met gaten erin. Fruitsap is alleen veilig voor je gezondheid als er geen water is toegevoegd. Voedsel, vooral vlees en vis, moet goed gekookt, gestoofd of doorbakken zijn. Westerse salades zoals bij salad bars in dure hotels gebruikelijk zijn, zijn in dit licht af te raden. Hamburgers zijn (eigen ervaring) over het algemeen eerder onveilig dan gewoon vlees zoals de lokale bevolking dat eet.

Over het algemeen is het veilig om aan straatstalletjes te eten, ook al zou je het niet verwachten. Eet vooral daar waar het druk is: de omloopsnelheid waarmee het voedsel wordt geproduceerd en opgegeten is dan hoog, wat de hygiëne ten goede komt. Let wel op hoe borden, glazen en bestek worden afgewassen. Vaak is er geen stromend water en staat er alleen een emmer met een sopje te bakken in de zon. Het is dan verstandig om een ander tentje uit te zoeken. Restaurants waarbij je goed kan zien hoe schoon het is, zijn aan te raden. Wat betreft eetstalletjes is het verstandig later op de dag geen vlees meer te eten, dat vlees heeft soms al de hele dag ongekoeld gelegen. Een probaat huismiddel ter voorkoming van uitdroging bij diarree is het drinken van cola en bouillon (niet perse tegelijkertijd).

Huidverzorging & Zonnesteek

Neem wondjes serieus: houd ze in de gaten en doe er iets desinfecterends op en eventueel voor overdag een pleister. Krab muggenbulten niet open. Zorg altijd een hoge factor zonnebrandcrème op te smeren op de blootstaande huid. Draag geen felgekleurde of zwarte kleding en geen sterke parfum, deo of aftershave om stekende insecten op afstand te houden (zorg dat je niet te veel op een bloem lijkt). Als je gevoelig bent voor huidirritatie is het het best om katoenen of linnen kleding te dragen, dat broeit niet snel. Je kunt eventueel jezelf na het ochtendtoilet inpoederen ter voorkoming van broeien (prickly heat). Was of desinfecteer je handen na toiletbezoek en bijt liever geen nagels.

Voorkom een zonnesteek door een hoofddeksel en eventueel een zonnebril te dragen. Zorg altijd een fles water bij je te hebben, zeker als je de natuur in gaat en niet snel aan drinkwater kunt komen. Vermoed je een zonnesteek (word je licht in het hoofd of krijg je hoofdpijn): drink wat, ga lekker in de schaduw zitten en blijf daar als het mogelijk is.

Gezondheid na thuiskomst

BELANGRIJK!
Als je na terugkomst (en dat kan eventueel maanden later zijn) koorts, darmklachten of wat dan ook krijgt dat je niet zo goed kunt thuisbrengen: neem contact op met je huisarts en vermeld hoe lang je waar je in Peru of Bolivia bent geweest en wat je er gedaan hebt wat effect kon hebben op je gezondheid. Als je veel contact hebt gehad met de plaatselijke bevolking is het verstandig een Mantoux te laten zetten (test op tbc).
Klik hier voor de bouwsteen overzicht pagina, voor het samenstellen van je eigen Peru en/of Bolivia reis
Peru online, een reissite van Riksja Travel Volg Riksja Travel op Facebook Volg Riksja Travel op Twitter Laat je inspireren door onze manier van reizen.